“Causarum Cognitio”. Αυτές οι δύο
λέξεις είναι χαραγμένες στη διάσημη τοιχογραφία του ζωγράφου της Αναγέννησης
Ραφαήλ που κοσμεί το δωμάτιο "Stanza della Segnatura" στο Βατικανό,
γνωστής και ως η σχολή των Αθηνών. Το απόφθεγμα του έργου του Αριστοτέλη αποτυπώνεται
πλήρως στην αντίληψη των Ανθρωπιστών της Αναγέννησης περί συμβατότητας και
πνευματικής αρμονίας μεταξύ της χριστιανικής διδασκαλίας και της ελληνικής
φιλοσοφίας. «Να γνωρίζεις τις αιτίες»
Το πρώτο μεγάλο βήμα για να
λύσεις ένα πρόβλημα είναι να το δεις. Η μεγάλη εικόνα δεν είναι τα εκλογικά
ποσοστά αλλά οι πραγματικοί ψήφοι. Η τεράστια αποχή είναι ένα πλήγμα της Δημοκρατίας.
Του λιγότερο χειρότερου πολιτεύματος εν τέλει. Καθώς όταν σχεδόν το 50% απέχει
τότε έχουμε «πρόβλημα».
Τα media και η
επέλαση των fake news διαμορφώνουν ένα έλλειμμα δημοκρατίας το οποίο πρέπει όλοι να
δούμε. Να δούμε το πρόβλημα. Και το πρόβλημα είναι η κοινωνική ανισότητα. Η φορολογική
ανισότητα. Η φτωχοποίηση της μεσαίας τάξης. Η έλλειψη δομών και η ασέβεια των
θεσμών.
Το σημερινό οικονομικό μοντέλο, της
υπερφορολόγησης και των οικονομιών λιτότητας είναι ένα μοντέλο που εμφανώς
απέτυχε. Η διαρκής μεγέθυνση των δημοσίων χρεών των χωρών με σαφή επιρροή στο
ιδιωτικό χρέος αποδεικνύει εν τέλει την κρίση και του καπιταλιστικού
συστήματος.
Ο κύκλος των ανοικτών οικονομιών,
η εναλλαγή τους με πιο μονεταριστικά πρότυπα και η μετέπειτα μετάβαση νεοκενσυανών
μοντέλων με επερχόμενα νεοφιλελεύθερες οικονομίες…ουφ! Φαύλος κύκλος.
Πέραν όμως της ατέρμονης
συζήτησης περί συμμετοχής και πόσο του κράτους στην οικονομία πρέπει να δούμε
το δάσος και όχι το δέντρο.
Το σημαντικότερο πρόβλημα όλων όμως
είναι η ταξική σύγκρουση που διχάζει τους λαούς. Και δυστυχώς ερχόμενοι στο
σήμερα η ταξική αυτή σύγκρουση οδηγεί μόνο σε αδιέξοδα. Η ενίσχυση δημοσίων
υπαλλήλων εις βάρος ελεύθερων επαγγελματιών προκαλεί κοινωνική ανισότητα. Αντιστοίχως
όμως η υπερφορολόγηση της λεγόμενης «μεσαίας τάξης» οδηγεί στο μαύρο χρήμα και
την επιβάρυνση όλων εν τέλει των εξαρτώμενων από τα δημόσια οικονομικά πολιτών,
είτε είναι δημόσιοι υπάλληλοι είτε συνταξιούχοι. Εξάλλου η μείωση των
κοινωνικών ανισοτήτων μπορεί να επέλθει μόνον με φορολογική δικαιοσύνη, μείωση
της ανεργίας, επενδύσεις με οικονομίες κλίμακας αλλά και οικονομίες φάσματος.
Τη λύση μπορεί να φέρει μόνο η
ενίσχυση του κέντρου. Ενός κέντρου όμως, που θα λειτουργεί με αδιάβλητους όρους
δημοκρατίας και ενός προοδευτικού χώρου που δεν θα κλείνει το μάτι στους ακραίους
είτε από αριστερά είτε από δεξιά. Η ενίσχυση του προοδευτικού χώρου, του χώρου της
σοσιαλδημοκρατίας πρέπει να γίνει με όρους κοινωνικής αξιοπρέπειας, με σεβασμό
και συνοχή των κοινωνικών στρωμάτων σε επίπεδο ισορροπίας και εν τέλει
ειλικρινούς ανάπτυξης. Μιας ανάπτυξης όμως όχι με όρους οικονομικής μεγέθυνσης
αλλά στη βάση της αειφόρου ευημερίας. Οι όροι δεξιά και αριστερά είναι συνυφασμένοι
και είναι πάντα επίκαιροι καθώς είναι η βάση κάθε εφαρμοσμένης πολιτικής
επιλογής. Το να είσαι αριστερός ή δεξιός δεν είναι αμάχητο τεκμήριο όμως. Άλλωστε
είμαστε οι επιλογές μας.
Ανεξαρτήτου πολιτικού
αποτελέσματος πρέπει να ανοίξει η συζήτηση για την αναβάθμιση και ανασυγκρότηση
ενός δυνατού κέντρου, μιας δυνατής και ισχυρής σοσιαλδημοκρατίας που θα έχει
την δύναμη να κρατήσει την ισορροπία στο τεντωμένο σκοινί του λαϊκισμού μεταξύ
μιας συντηρητικής δεξιάς και μιας ακόμα πιο συντηρητικής αριστερας και μόνον στη
βάση ενός ειλικρινούς διαλόγου με τη συμμετοχή όλο και περισσότερων πολιτών από
όλες τις κοινωνικές τάξεις και επαγγελματικά στρώματα, διότι η ανάπτυξη είναι
δημόσιο αγαθό. Κανείς δεν βλάπτεται από την απρόσκοπτη ανάπτυξη με επίκεντρο
τον ίδιο τον άνθρωπο και τις δυνάμεις του.
Η αλλαγή είναι μια λέξη που την
έκαναν πολλοί σημαία. Ελάχιστοι την έκαναν πράξη. Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από
την πόλη.
Μήπως ήρθε η ώρα να κάνουμε την αλλαγή πράξη;